ISO 291

Tworzywa sztuczne — Standardowe atmosfery do kondycjonowania i testowania.

Niniejsza Norma Międzynarodowa określa specyfikacje dotyczące kondycjonowania i testowania wszystkich tworzyw sztucznych oraz wszystkich rodzajów próbek testowych w stałych warunkach atmosferycznych. Specjalne atmosfery, które mają zastosowanie do określonego testu lub materiału, lub symulujące określone środowisko klimatyczne, nie są uwzględnione w niniejszej Normie Międzynarodowej.

Jeżeli próbka testowa jest wystawiona na określoną atmosferę kondycjonowania lub temperaturę, to osiągany jest powtarzalny stan równowagi temperatury i/lub wilgotności między próbką testową a atmosferą kondycjonowania lub temperaturą.
Niniejsza Norma Międzynarodowa nie ma na celu definiowania procedur określających, jak ustalić wrażliwość na wilgoć.
Niektóre materiały mogą mieć specjalne wymagania dotyczące kondycjonowania. Należy stosować odpowiednie Normy Międzynarodowe.

O ile nie określono inaczej, należy użyć jednego z zestawów warunków podanych w Tabeli 1 jako standardowej atmosfery.

Tabela 1 — Standardowe atmosfery

* Przy uzyskiwaniu danych porównawczych dotyczących polimerów, np. do baz danych, należy używać standardowej atmosfery 23/50.

Uwaga: Wartości w Tabeli 1 dotyczą normalnych wysokości z ciśnieniem atmosferycznym między 86 kPa a 106 kPa oraz prędkością cyrkulacji powietrza ≤ 1 m/s.

Tabela 2 przedstawia różne klasy standardowej atmosfery odpowiadające różnym poziomom tolerancji dla temperatury i wilgotności względnej. Tolerancje podane w Tabeli 2 dotyczą przestrzeni przechowywania próbek w komorze testowej lub komorze kondycjonującej. Szafki klasy 1 będą wymagały częstszej kalibracji. Należy postępować zgodnie z zaleceniami producenta dotyczącymi kalibracji. Szafki powinny być kalibrowane co najmniej raz w roku.

Tabela 2 — Klasy standardowej atmosfery odpowiadające różnym dopuszczalnym odchyleniom

Uwaga 1: Zazwyczaj tolerancje są łączone parami, tj. tolerancja klasy 1 dla zarówno temperatury, jak i wilgotności względnej lub tolerancja klasy 2 dla obu.
Uwaga 2: Atmosfery o szerszych tolerancjach na temperaturę i wilgotność względną nie mogą być uznane za stałe atmosfery.

Jeśli wilgotność nie ma wpływu lub ma tylko nieznaczny wpływ na badane właściwości, wilgotność względna nie musi być kontrolowana. Odpowiednie środowiska są oznaczane jako “temperatura 23” i “temperatura 27”.
Podobnie, jeśli ani temperatura, ani wilgotność nie mają zauważalnego wpływu na badane właściwości, ani temperatura, ani wilgotność względna nie muszą być kontrolowane. W takim przypadku warunki atmosferyczne określa się jako “temperatura otoczenia”.

Okres kondycjonowania powinien być określony w odpowiednich specyfikacjach dla danego materiału.
Jeśli okresy kondycjonowania nie są określone w odpowiedniej normie, należy przyjąć następujące zasady: a) o ile nie określono inaczej, minimum 88 godzin dla atmosfer 23/50 i 27/65; b) o ile nie określono inaczej, minimum 4 godziny dla temperatur od 18 °C do 28 °C.
Uwaga 1: Czas potrzebny do osiągnięcia równowagi wilgotności przez materiał z tworzywa sztucznego jest zazwyczaj znacznie dłuższy niż czas potrzebny do osiągnięcia równowagi temperaturowej.
Uwaga 2: Próbki kondycjonowane zgodnie z punktem a) mogą nie osiągnąć równowagi wilgotności. Wystarczająca równowaga jest osiągana po kondycjonowaniu dłuższym niż czas t70, określony w normie ISO 62. t70 zależy od kwadratu grubości. Więcej informacji na temat czasu potrzebnego do osiągnięcia równowagi można znaleźć w Załączniku A.
Uwaga 3: Dla określonych testów oraz dla tworzyw sztucznych lub próbek testowych, które osiągają równowagę temperaturową i wilgotnościową bardzo szybko lub bardzo wolno, w odpowiedniej Normie Międzynarodowej (patrz Załącznik A) może być określony krótszy lub dłuższy czas kondycjonowania.

O ile nie określono inaczej, próbki należy testować w tej samej atmosferze lub w tej samej temperaturze, w której były kondycjonowane. We wszystkich przypadkach test należy przeprowadzić natychmiast po wyjęciu próbek z komory kondycjonującej.